کد خبر:3874
پ

میرزا حسن رشدیه / ۱۸ آذر سال‌روز درگذشت پدر مدارس نوین ایران

میرزا حسن رشدیه پدر مدارس نوین ایران «مرا در محلی به خاک بسپارید که هر روز شاگردان مدارس از روی گورم بگذرند و از این بابت روحم شاد شود.»     امروز ۱۸ آذر سالروز درگذشت پدر آموزش و پرورش نوین ایران است: میرزا حسن رشدیه . او را به‌خاطر تأسیس مدارس ابتدایی در ایران، […]

میرزا حسن رشدیه پدر مدارس نوین ایران

«مرا در محلی به خاک بسپارید که هر روز شاگردان مدارس از روی گورم بگذرند و از این بابت روحم شاد شود.»

 

جیوامگ. میرزا حسن رشدیه
میرزا حسن رشدیه، پدر آموزش و پرورش نوین ایران

 

امروز ۱۸ آذر سالروز درگذشت پدر آموزش و پرورش نوین ایران است: میرزا حسن رشدیه . او را به‌خاطر تأسیس مدارس ابتدایی در ایران، به این نام می‌خواندند، زیرا در استانبول نام مدارس ابتدایی، رشدی (رشدیه) بود.

 

او در پایه‌گذاری مدارس جدید با مرارت‌های بسیاری از سوی متعصبان و خشک‌اندیشان روبه‌رو شد و در هر تلاشش برای گشایش مدرسه‌ای جدید سعی می‌کردند او را با سلاح تکفیر خاموش کنند. این متعصبان حتی ساختمان مدارس تخریب را می‌کردند و شاگردان و معلمان را مورد آزار و ضرب و شتم قرار می‌دادند.

با این حال، او فقط می‌خندید و می گفت: «این جاهلان نمی‌دانند که با این اعمال نمی‌توانند جلو سیل بنیان‌کن علم را بگیرند. یقین دارم که از هر آجر این مدرسه، خود مدرسه دیگری بنا خواهد شد. من آن روز را اگر زنده باشم، حتما خواهم دید».

 

مرحوم ميرزا حسن تبريزی معروف به رشديه و پدر معارف ايران، بنيان‌گذار آموزش نوين در ايران است.

میرزا حسن رشدیه در سال ۱۲۲۹ شمسي در محله چرندآب تبريز به دنيا آمد و پس از گذراندن مقدمات در زادگاه خود تصميم گرفت براي ادامه تحصيلات به نجف برود اما با خواندن مقاله ای در روزنامه ثريا که شمار ايرانيان باسواد را از هر هزار، نفر ده نفر ذکر کرده بود، از سفر به نجف چشم پوشيد و عازم بيروت شد و در دارالمعلمين آنجا به فراگرفتن شيوه هاي نوين آموزش پرداخت. در سال ۱۲۶۱ با هدف تأسيس مدرسه به شيوه نوين، از مدارس جديد استانبول بازديد کرد و در همانجا الفباي صوتي را براي جايگزين نمودن با روش قديمي آموزش در مدارس جديد ابداع کرد.

 

در سال ۱۲۶۲ نخستين مدرسه به سبک نو را براي کودکان مسلمان قفقاز تأسيس نمود و در سال ۱۲۶۶ نخستين مدرسه نوين ايران را در محله ششگلان تبريز بنا نهاد. اين مدرسه و به دنبال آن پنج مدرسه ديگري که در تبريز و مشهد تأسيس کرد با کار شکني‌ها  و دسيسه‌هاي درباريان و تاريک‌انديشان پشتِ سرِهم بسته شد.

میرزا حسن رشدیه با فروش املاک خود و با اجازه علماي نجف، مسجد شيخ‌الاسلام تبريز را به مدرسه تبديل کرد و در کلاس‌ها ميز، نيمکت و تخته سياه گذاشت و به تدريس با روش جديد اقدام کرد.

اين مدرسه نيز با هجوم گروهي بي‌بصيرت بسته شد و حتي يکي از شاگردان جان خود را از دست داد و رشديه نيز زخمي شد و مجبور به ترک وطن گرديد.

 

وقتي ميرزاعلي خان امين‌الدوله که سياست‌مداري روشن‌بين بود به والي‌گري آذربايجان انتخاب شد، رشديه را به تبريز فراخواند و با ايمان به پايمردي و ميهن‌دوستي او، مدرسه بزرگي در تبريز باز کرد. رشديه در اين مدرسه به ۶۰ نفر دانش‌آموز کلاه و لباس يکسان پوشاند و به آموزش آنها پرداخت اما با برکناري امين‌الدوله، دوباره مدرسه رشديه مورد يورش  قرار گرفته و به آتش کشيده شد.

رشديه علاوه بر فعاليت‌هاي آموزشي و بنا نهادن آموزش نوين در ايران، روزنامه‌هايي به نام «مکتب» و «طهران» منتشر مي‌کرد. از او ۲۷ جلد اثر به‌جا مانده است که از ميان آنها مي‌توان به این موارد اشاره کرد: بدايه التعليم، هدايه التعليم، نهايه التعليم، تحفه الصبيان، صد درس، تنبيه الغافلين و ارشاد الطالبين.

میرزا حسن رشدیه در اواخر عمر براي در امان ماندن از دشمني مخالفان به قم رفت و در سال ۱۳۲۳ در همانجا درگذشت.

 

مطالب مشابه:

مدرسه دارالفنون اولین دانشگاه جدید ایرانی

ارسال دیدگاه